Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Torba Kanun ile iş akdinin feshi yasağı ve işveren tarafından tek yanlı ücretsiz izin getiriliyor.

Mevcut kanun

4857 sayılı İş Kanunu, hem işçiye hem işverene her zaman iş sözleşmesini feshetme hakkını tanır. Mevcut ve yürürlükte olan düzenlemelere göre gerek işçi gerekse işveren, imzalayarak sorumluluk altına girdikleri iş sözleşmesini her zaman feshedebilir. Kanuna göre iş sözleşmesini feshetmek isteyen taraf, belirtilen ihbar önelleri, şekil şartları ve fesih nedenlerine uymak mecburiyetindedir. Bunlara uymazsa iş sözleşmesi taraflarca yine feshedilebilir ancak kanuna aykırı olarak sözleşmesini fesheden taraf diğer tarafa karşı birtakım tazminatları ödemek zorunda kalır. Hem işçi hem de işveren iş sözleşmesini feshederse her somut olaya göre diğer tarafa ihbar tazminatı ödenmesi gerekebilir. İşveren iş sözleşmesini haksız ya da geçersiz nedenle feshederse işçiye kıdem tazminatı öder ve İşe İade Kurumu gereğince işçiye bazı tazminatlar ödemek zorunda kalabilir.

İş sözleşmesinin feshedilme zamanı, feshedilme nedeni ve feshedilme şekli, tarafların ödeyeceği tazminatları doğurduğu için önemlidir. Ancak hem işveren hem de işçi, mevcut ve yürürlükteki düzenlemeye göre ödenecek tazminatı göze alarak istediği zaman, istediği şekilde ve neden göstererek ya da göstermeyerek tarafı oldukları iş sözleşmesini feshedebilir.

Fesih yasağı


Mevcut düzenlemede uygulama böyledir ancak Covid-19 salgınının tüm dünyada ve ülkemizde etkili olması ile birlikte iş ortamı ve ticari ilişkiler etkilendiği için birçok işveren süreli veya süresiz şekilde iş durdurmuş, işçilerin sözleşmelerini feshetmiş ya da işçileri ücretli ya da ücretsiz izne çıkarmıştır. Bu durumu önlemek için Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Torba Kanun ile 4857 sayılı İş Kanunu’na Geçici İstihdam Güvencesi başlıklı bir madde eklenerek 16.04.2020’de TBMM’de onaylanmış ancak henüz Resmî Gazete’de yayımlanmamıştır.

Buna göre virüsün hastalığının yayılması sonucu kamu yararının gözetilmesi neden gösterilerek, maddenin yürürlüğe girmesinden itibaren üç ay süreyle işverenin işçinin iş sözleşmesini feshetmesi yasaklanmıştır. Söz konusu fesih yasağı işveren için getirilmiştir, işçi yönünden böyle bir yasak söz konusu değildir. İşçi yine yasal düzenlemelere uyarak veya tazminat ödeyerek yasal düzenlemelere uymadan iş sözleşmesini feshedebilir. Getirilen fesih yasağı, iş kanunu, borçlar kanunu ve diğer kanunlar kapsamında tüm işçiler için geçerli olacak.

Üç ay olarak belirtilen feshetme yasağı süresi Cumhurbaşkanı tarafından altı aya kadar uzatılabilir.

Fesih yasağının istisnası

Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Torba Kanun ile fesih yasağı süresi olan bu üç aylık süre içinde, işveren yalnızca 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25. maddesinin 2. fıkrasındaki “Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri” madde kapsamında iş sözleşmesini feshedebilir. 

İşverene işçinin onayını almadan ücretsiz izne çıkarma hakkı tanınması 

Bazı durumlarda işçiden ya da işverenden kaynaklanan nedenlerle işçi kendi isteği ile ücretsiz izin kullanabilir ya da işveren tarafından işçiye ücretsiz izin kullandırılabilir. İşverenin işçiye kullandıracağı ücretsiz izin konusunda işçinin de rızası ve onayı aranır. İşçinin onayı dışında işverenin zorla ücretsiz izin kullandırması iş sözleşmesinin işveren tarafından feshedilmesi manasına gelir, işveren bu durumda bazı tazminatları öder.

Mevcut durum böyledir ancakBazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Torba Kanun ile hakkında fesih yasağı uygulanan ve iş sözleşmesinin feshi geçici süreyle yasaklanan işçi için işveren ücretsiz izne ayırma hakkına sahiptir. Yani işverenler, bazı durumlar dışında işçilerinin sözleşmelerini üç ay için feshedemezler ama bu düzenlemeye göre sözleşmesini feshedemedikleri işçilerini ücretsiz izne ayırabilirler.

İşveren, fesih yasağı sürdüğü müddetçe işçinin onayını almadan işçisini ücretsiz izne çıkartabilir. Yani ücretsiz izne ayırma işlemine işçinin rızasının olmamasının bir önemi bulunmaz. Rızası olmayan işçi bu şekilde ücretsiz izne çıktığında bu, iş sözleşmesinin feshedildiği anlamına gelmez.

Bunlarla birlikte, bu şekilde ücretsiz izne çıkarılan işçi, rızası olmadan izne çıkarıldığı için iş sözleşmesini haklı sebeple feshederek kıdem tazminatını da hak kazanamaz. Bu şekilde ücretsiz izne ayrılmasını fesih gerekçesi olarak göstermek isteyen işçi, aslında işvereninin kanuni hakkını kullanmasını gerekçe göstermiş olur.

İşsizlik Sigortası Kanunu değişikliği

Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Torba Kanun ile 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’na Geçici 24. madde eklenmiştir. Bu madde ile işvereni tarafından ücretsiz izne ayrılan işçiler ile 15.03.2020 tarihinden sonra işten çıkarılmış olanlardan kanunun aradığı şartları tamamlayamadıkları için işsizlik ödeneğinden yararlanamayan işçilere geçici 10. madde ile düzenlenen geçici fesih yasağı süresi boyunca günlük 39,24 TL miktarında nakdi destek verilecek. Bu destek de işsizlik fonundan karşılanacak.

Düzenlemeye göre 4857 sayılı İş Kanunu’na eklenen madde kapsamında işvereni tarafından onayı aranmadan ücretsiz izne çıkarılan işçiler için işverenin ücret ödemesi yapması gerekmez ancak bu şekilde ücretsiz izne çıkarılan işçiler, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’na eklenen madde ile işsizlik fonundan günlük 39.24 TL nakit alacaklar. Düzenleme kapsamında 15.03.2020 tarihinden sonra işten çıkarılmış işçilerin işsizlik ödeneğinden yararlanma hakları bulunmadığı için işsizlik ödeneğinden ödeme alamayan işçiler de ödenekten günlük 39,24 TL nakit ücret desteği alabilir.

İşvereni tarafından ücretsiz izne ayrılan işçi, ücretsiz izne ayrıldığı süre boyunca işvereni için çalışmaz, işvereni de işçisi için ödeme yapmaz. İşvereni tarafından ücretsiz izne ayrılan işçi, fesih yasağı süresi boyunca fondan günlük ücret desteğini alır. İşvereni tarafından ücretsiz izne ayrılıp fondan ücret desteği alan işçiler, işverenleri tarafından fiilen çalıştırılmaya devam ettiriliyorsa ve bu tespit edilirse işveren idari para cezasına çarptırılır. İşverenin ödemesi gereken idari para cezaları, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 102. maddesinde belirlenen idari para cezalarının dört katıdır.

Günlük 39,24 TL tutarındaki ücret desteği, üç ay olarak belirlenen fesih yasağı süresince verilecek. Bu destekten yararlanma süresi Cumhurbaşkanı kararı ile altı aya kadar uzatılabilir.

Özet

  • Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Torba Kanun ile 4857 sayılı İş Kanunu’na Geçici İstihdam Güvencesi başlıklı maddenin eklenmesi suretiyle Geçici süre ile iş akdini fesih yasağı getirilmesi ve işverene işçisini onun onayı olmadan ücretsiz izne çıkarma hakkı tanınmış,
  • Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Torba Kanun ile 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’na eklenen madde ile ise işvereni tarafından ücretsiz izne ayrılan işçiler ile 15.03.2020 tarihinden sonra işten çıkarılan ve kanundaki şartların yokluğu nedeniyle işsizlik ödeneğinden faydalanamayan işçiler için fesih yasağı süresince fondan her gün için 39,24 TL’lik ücret desteği verilmesi kararlaştırılmıştır.

Torba kanun 16.04.2020 tarihinde TBMM’de kabul edilmiş ancak henüz Resmî Gazete’de yayımlanıp yürürlüğe girmemiştir. Düzenlemeler, Resmî Gazete’de yayımlandıktan sonra yürürlüğe girecektir.

Sistem Global, sektörün en kapsamlı destek sunan online platformu eDanışman’ı, ülkedeki tüm firmaların ve kişilerin kullanımına sunuyor. Detaylı bilgi için tıklayın.


İşletmeniz için en uygun Mikro Yazılım programını seçmek için tıklayın.

Şimdi Mikro Yazılım programlarını kiralama modeliyle de kullanabilirsiniz.