İş planı nedir, nasıl hazırlanır?

Kurum veya işletmeler, yatırım almak veya bir plan dahilinde işlemlerini sürdürebilmek gibi hedefleri nedeniyle iş planı hazırlar. İş planında, hangi yöntemlerin ne şekilde ve ne zaman kullanılacağına yönelik bilgiler yer alır. Aynı zamanda  iş planlarında kurum veya işletmenin farklı detay bilgileri ve finansal durumu da yazılır. Bu yazıda işletmeler ve yeni girişimler için oldukça önemli olan iş planının ne olduğunu ve nasıl hazırlanacağını anlattık.

İş planı nedir? İş planı nasıl hazırlanır?

İş planı, standart bir fizibilite çalışması yerine, yeni kurulacak veya mevcut işletmeler için hazırlanır ve gelecekte işletmelerin başarılı olabilmeleri ve finansal varlıklarını koruyabilmeleri için önemlidir.

İş planı esasen, işin sürdürülebilir bir başarıyla ilerlemesi ve süreçte karşınıza çıkabilecek zorluklarda neler yapmanız gerektiği konusunda size kılavuzluk edebilecek ve yatırım almanızı sağlayabilecek belgedir.

İş planı türleri nelerdir?

İş planının hazırlanma amacına bağlı olarak farklı iş planı türleri kullanılabilir. Hedeflerinize ulaşabilmek için doğru plan seçimi yapmak önemlidir. Farklı plan türleri farklı uğraşlar gerektirebilir. Unutulmamalıdır ki her plan farklı amaçlar için uygun olmaz ve istenen sonuçlara ulaştırmaz. Bu nedenle amacınızın gerektirdiği doğrultuda bir plan tercihi yapmalısınız. İş planı türleri 4 ana başlıktan oluşur. Bu başlıklar şunlardır: 

  • Mini Plan: Bu plan adından da anlaşılacağı üzere oldukça kısadır. 1 ile 10 sayfa arasında olabilir. Mini plan finansman ihtiyaçları, nakit akışı, gelir tahmini gibi finansal bilgilerden oluşur. Birçok finansal veriyi barındırıyor olsa da kapsamlı bir iş planı yerine kullanılamaz.
  • Çalışma Planı: Şirket içerisindeki işleri yürütmek ve düzenlemek adına kullanılan plan türüdür. Uzun detaylara yer verilebilir ve kurum içinde kullanılacağından dolayı yüksek kalite kağıda basılması ve ciltlenmesi gerekmez.
  • Sunum planı: Görüntü ve süsleme detayları haricinde çalışma planıyla oldukça benzerdir. Her planda olduğu gibi standart iş dili kullanılması gereken sunum planı, adından da anlaşılacağı gibi tanıtım amaçlıdır. Sunum planı kaliteli kağıda renkli şekilde basılmalıdır.
  • Elektronik Plan: Elektronik ortamda hazırlanan iş planı türüdür. Dijital olarak yapılan toplantılar için kullanılabilecek bir türdür.

İş planının çeşitlerini incelendikten sonra iş planının hazırlanışına ve püf noktalarına geçebiliriz.

İş planı nasıl hazırlanır?

1. Yönetici özeti

İş planının ilk planı olan yönetici özeti, 3 sayfadan fazla olmamalıdır. Bu bölümde olması gereken konular şunlardır:

  • İş planını hazırlamadaki amacınız
  • Ürününüzün ve pazarınızın faydaları
  • Hedefleriniz
  • Mevcut sermaye durumunuz ve Finansal kaynak ihtiyacınız
  • Başarı faktörleri

2. Şirketin geçmişi ve fili sonuçlar

Özetin ardından şirketinizi tanıtacağınız bölüm 2.bölümdür. Bu bölümde bulunması gereken bilgiler şu şekildedir:

  • Yeni bir girişim iseniz projenizin tanıtımı
  • Yeni bir şirket değilseniz şirketin kuruluşundan bu yana geçen süreç

3. Ürün

Şirket tanıtımının ardından ürün tanıtımı gelir. Bu bölüm iş planınızın en can alıcı noktalarından biridir. Bu bölümde bulunması gereken başlıklar şunlardır:

  • Ürün tanıtımı
  • Ürünün rakiplerine göre fiyatı ve kalitesi
  • Ürünün rakiplerinden ayrışan özellikleri
  • Müşterilerin bu ürünü kullanmaktaki avantaj ve dezavantajları
  • Müşterilerin neden bu ürünü tercih edeceği 
  • Ürünün tahmini tercih edilme süresi
  • Ürünün demode olup olmadığı ve ömrü
  • Ürün hala araştırma ve geliştirme aşamasında mı yoksa halihazırda pazarda mı?
  • Ürününüzün taklit edilmesine karşı herhangi bir patent var mı?
  • Ürününüz iç pazarda veya dış pazarda herhangi bir devlet onayı gerektiriyor mu, gerektiriyorsa var mı?
  • Karşılanması gereken endüstri standartları
  • Ürün lansmanı için yapılan planlar
  • AR-GE politikalarınız
  • Ürünün karlılığı

4. Yönetim ve personel

Ürünün ardından şirketin yönetilişi ve birimlerinin tanıtılması aşaması gelir. Bu bölümde olması gereken bilgiler ise şunlardır:

  • Yönetim becerileriniz
  • Yöneticilerin rolleri ve nasıl bir ekip oluşumları
  • Yöneticilerin kıdem ve deneyimleri
  • İş sahibi ile yönetim arasındaki ilişkiler ve temel kişilerin uzun vadeli amaç ve hedefleri
  • Ücretlendirme politikaları
  • Ekler kısmında mevcut durumu ve örneğin üç yıl sonraki durumu ve her yöneticinin sorumlu olduğu kişi sayısını gösteren bir organizasyon şeması olmalıdır
  • İşe alma ve eğitim politikaları

5. Pazarlar ve pazarlama

Pazarlama bölümü ürünün değerlendirilebilmesi için oldukça önemli aynı zamanda da yazılması en zor bölümdür. Genel olarak, satış rakamlarının öngörülmesi ve varsayımların sağlam nedenlere dayandırılması oldukça kritiktir. Öncelikle, parçası olunan pazarın büyüklüğü anlatılmalıdır. Bu işlemin ardından verilmesi gereken bilgiler şu şekilde olmalıdır:  

  • İhracat yapılacaksa önemli pazarlar nerelerdir, ne gibi riskler vardır? 
  • Pazarlarınız büyümekte mi, küçülmekte mi yoksa aynı düzeyde mi seyretmektedir? 
  • Pazarınızda tanınmış bir piyasa lideri ya da dominant bir grup firma bulunuyor mu, pazar payı nedir?
  • Projenin başarısını çok daha yüksek pazar payları elde etme amacı üzerine mi kuruyorsunuz? 
  • Gelecekte, pazarınızda çok fazla sayıda rakip firma olmasını ne engelliyor?
  • Pazarınız moda ya da tercih akımlarına açık mı?
  • Resesyon olduğunda pazarınız nasıl etkilenecek?
  • Pazarınızı ve gelecekle ilgili beklentilerinizi genel olarak tanımlamalı, pazar boyutunu ve beklenen büyümeyi belirtmelisiniz,
  • Ürün, bölgeler, müşteriler bağlamında bu pazardaki kendi özel konumunuz

Bu genel bilgilerin ardından pazar ve pazarlama bölümüne dahil edilmesi gereken konular 7 farklı başlığa ayrılır. Bu başlıklar şu şekildedir:

  • Müşteriler
    • Müşteri bağlılığını nasıl sağlıyorsunuz? 
    • Hedef kitle kimdir, nerededir?
    • Niçin ve ne zaman satın alır?
    • Satın alma işlemi siparişle mi ihaleyle mi gerçekleşir?
    • Sipariş boyutları nedir?
    • Müşterilerin gereksinimleri nedir?
  • Rekabet
    • Rekabette olacağınız şirketler kimlerdir?
    • Konumları nerededir?
    • Şirketlerin boyutları ve potansiyelleri nedir?
    • Pazarın yüzde kaçına sahipler?
    • Rakiplerinizin güçlü ve zayıf yönleri nelerdir?
    • Rakiplerinizin finansal durumları nedir?
    • Rakiplerinizle nasıl başarılı bir şekilde rekabet edeceksiniz?
    • Rakiplerinize sorulduğunda sizi bir tehlike olarak görürler mi?
    • Müşteriler neden bu ürünü tercih edecek? 
  • Pazarlama
    • Bölgesel hedefleriniz neler? 
    • Fiyatlandırma politikanız maliyete mi yoksa talebe mi dayanıyor?
    • Fiyatların gelecekte nasıl hareket etmesini bekliyorsunuz?
    • Destek, satış sonrası hizmet ve garanti süre ve koşullarınız neler?
    • Reklam ve promosyonla ilgili planlarınız neler?
    • Maliyet cironun yüzde kaçını temsil ediyor?
    • Maliyet ne zaman üstlenilecek ve kar ne zaman sağlanacak?
  • Distribütörler
    • Ürün nasıl dağıtılacak?
    • Distribütör nasıl seçilecek?
    • Nasıl ücretlendirilecek?
  • Perakende
    • Mağazaların büyüklükleri belirli mi?
    • Mağazaların bölgeleri ve bunların işletilmeleri için gerekli iş gücü nedir?
  • İhracat
    • İhracat hangi ülkelere yapılacak?
    • İhracat yapılacak ürünün gönderim aşamaları
  • Ürün teslimatı 
    • Teslimat nasıl sonuçlandırılacak?
    • Teslimat maliyetleri nedir?

6. İmalat süreci

Bu bölümde mevcut ve  gelecekteki ürünlerinizi nasıl imal edeceğinizi açıklamalı, mevcut tesislerinizi ve kaynakları ayrıntılı biçimde belirtmelisiniz. Bu başlıkta belirtmeniz gereken diğer hususlar şu şekildedir:

  • Üretim sürecinin kısa bir şekilde açıklanması
  • Mevcut olan tesisler
  • Mevcut ve gelecekteki üretim kapasitesi
  • Verimlilik ve fire yüzdesi nedir? 
  • Hedeflenen üretim ve satış seviyelerine ulaşmak için planınız nedir?
  • İşçi başına üretim oranları nedir ve artış öngörülüyor mu?
  • Faaliyet gösterdiğiniz bölgede yeterli iş gücü var mı?
  • Hammadde tedariğinin güvence altına alınması ve alternatif kaynaklarla ilgili planlarınız nelerdir?
  • Düşük kalite düzeyi ve geç teslimatlar ile nasıl başa çıkıyorsunuz?
  • Hammadde ithal ediliyorsa kur riskiniz nedir ve nasıl hedge ediyorsunuz?
  • Dönemsel olarak fiyatlarında iniş çıkış olan bir hammadde türünüz var mı? 
  • Rakiplerinize karşı elinizde bulundurduğunuz herhangi bir üretim avantajı var mı?
  • Yeni bir ürün çıkarılması hedefleniyor mu, hedefleniyorsa üretim aşamaları nelerdir?

7. Finansal bilgiler

İş planının bu bölümü işletmenizin mali geçmiş ve gelecek verilerinin tablolaşmış hallerini içerir. Bu bölümde vereceğiniz mali tabloların Uluslararası Finansal Raporlama Standartları’na (UFRS) uygunluk arz etmesi gerekir. UFRS’ye uygun olarak hazırlanan mali tablolar, hem Türkiye’de hem yurtdışında kabul görerek işlem yapma imkanlarınızı arttırır. Mali tabloların vergi kanunlarına aykırılıklar taşımaması da önemli bir husustur. Hazırlayacağınız tablolar şu konuları içermelidir:

  • Satışlar
  • Brüt kâr marjı
  • EBITDA
  • Vergi öncesi net kâr
  • Birikmiş kar/zarar
  • Oluşturulan / Kullanılan nakit

8. Risk faktörleri, getiriler ve S.W.O.T Analizi

Bu bölüm şirketin karşılaşabileceği risklere karşı hazırladığı planları içerir. Bu bölümün iyi hazırlanmış olması şirketinizin risklere karşı dayanıklılığını gösterir. Bu bölümde risklerin dengelenebilmesi ve yatırımcı açısından anlaşılır hale getirilmesi için yapılması gereken işlem S.W.O.T. analizidir. S.W.O.T. analizi şu şekilde açılabilir:

S: Güçlü noktalar (Strengths)

W: Zayıf noktalar (Weaknesses)

O: Fırsatlar (Opportunities)

T: Tehditler (Threats)

9. Zaman planı ve referans noktaları

Bu bölümde şirketin hedefleri özet olarak gösterilir. Bu özet içerisinde finansın dışında yukarıda açıklamış olduğunuz üretim aşamalarından hammaddeye, işçiden araziye kadar birçok noktaya değinmelisiniz. Zaman planının ve referans noktalarınının belirtilmesi, yapılan teklifinin aşamalarının dikkatli bir şekilde planlandığını gösterir. Aynı zamanda daha sonraki izlemelere de yardımcı olur.

Ekler

Bu bölüm iş planınızın son kısmıdır. Bu bölümü hazırladığınız planın kaynakçası olarak değerlendirebilirsiniz. Ekler kısmında olması gereken maddeler şunlardır:

  • Kullanılan terimlere ilişkin bir sözlükçe
  • Ürün literatürü ve teknik özellikler
  • Organizasyon şeması
  • Yöneticilerin öz geçmişleri
  • Patent ayrıntıları
  • Finansal öngörüler – gelir tablosu
  • Nakit/finansman
  • Bilanço
  • Varsayımlar
  • Denetlenmiş en son mali tablolar
  • Yönetim muhasebesi hesapları

İşletmenizin kârlılığı için Mikro Yazılım Tedarikçi Yönetim Programı kullanabilir, planlamadan siparişe, faturalamadan depo girişlerine kadar tüm tedarik sürecine hakim olarak iş akışınızı kolaylaştırabilirsiniz.


İşletmeniz için en uygun Mikro Yazılım programını seçmek için tıklayın.

Şimdi Mikro Yazılım programlarını kiralama modeliyle de kullanabilirsiniz.