Torba kanun ile kâr dağıtımına sınır getiriliyor.

İşveren için iş akdinin feshini yasaklayan torba kanun tasarısı ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda, anonim şirketler ve limited şirketleri de etkileyecek önemli değişiklikler yapılacak. Bu değişikliklerden biri ile anonim şirketlerde 31.12.2020 tarihine dek dağıtılabilecek kâr payına ve ödenmesine sınırlama getiriyor.

Dağıtılabilir kâr nedir?

Kör payı hakkı, faaliyet yılı sonunda dağıtılmaya tahsis edilmiş net dönem kârının olması halinde genel kurulun kanun ve esas sözleşme hükümlerine göre kârın dağıtılmasına karar verilirse, pay sahiplerinin de esas sermayedeki payları oranında talep etmesini mümkün kılan alacak haklarıdır. Kısaca kâr payı, hesap dönemi sonunda dağıtılabilir bir kâr varsa şirkete konan sermaye payı karşılığında pay sahiplerine ödenecek paradır. Muhasebe ilkeleri, bir hesap döneminin kârını şöyle ifade eder:

Kâr = (Net Satışlar + Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelirler) – (Satışların Maliyeti + Faaliyet Giderleri + Diğer Faaliyetlerden Olağan Giderler + Finansman Giderleri + Olağandışı Gider ve Zararlar)

Dağıtılabilir kâr, TTK’da düzenlenmez ancak doktrinde belli bir hesap dönemi sonunda kâr elde etmiş bir anonim şirketin kurumlar vergisi, diğer benzeri mali yükümlülükler, kanuni yedek akçeler ve varsa geçmiş yıl zararları ayrıldıktan sonra kârın kalan kısmı olarak tanımlanır.

Kâr dağıtımı nasıl yapılır?
TTK’nın 408. maddesine göre “yıllık kâr üzerinde tasarrufa, kâr payları ile kazanç paylarının belirlenmesine, yedek akçenin sermayeye veya dağıtılacak kâra katılması dahil, kullanılmasına dair kararların alınması” genel kurulun devredilemez görev ve yetkileri arasındadır. Genel kurullar olağan ve olağanüstü toplanır. Olağan toplantı her faaliyet dönemi sonundan itibaren üç ay içinde yapılır. Bu toplantılarda, kârın kullanım şekline, dağıtılacak kâr ve kazanç paylarının oranlarının belirlenmesine, TTK’nın 409. maddesinde sayılan hususlara ve gerekli görülen diğer konulara ilişkin müzakere yapılır, karar alınır. Genel kurulda alınan karar sonucunda kâr payı artık pay sahibinin şirketten olan alacağı haline dönüşür. Şirketin kâr elde etmek ve bunu dağıtmak amacından doğan kâr payı, vazgeçilmez bir hak olmakla birlikte şirket, ancak esas sözleşmeye konulacak hükümler ve TTK’nın 523. maddesinde gösterilen istisnai nedenlerin varlığı halinde kâr dağıtmaktan kaçınabilir. O halde genel kurul tarafından kâr dağıtımına karar verilmesi halinde yönetim kurulu bu kararı yerine getirir ve dağıtımına karar verilen kârı aksine bir düzenleme bulunmaması halinde payları oranında pay sahiplerine öder.

Kâr payı avansı nedir ve nasıl verilir?
Kâr payı, net dönem kârı veya serbest yedek akçeler üzerinden ortaklara ve kâra katılan diğer kimselere genel kurulca dağıtılmasına karar verilen tutardır. Kâr payı avansı ise kâr payından mahsup edilmek üzere ara dönem finansal tablolara göre oluşan kârlar üzerinden bu Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan 09.08.2012 tarihli ve 28379 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Kâr Payı Avansı Dağıtımı Hakkında Tebliğ” hükümlerine göre hesaplanan tutardır. Bu tebliğe göre şirketlerin kâr payı avansı dağıtabilmeleri için, şirket genel kurulunca kâr payı avansı dağıtılmasına ilişkin karar alınması ve kâr payı avansı dağıtılacak hesap döneminde hazırlanan üç, altı veya dokuz aylık ara dönem finansal tablolara göre kâr edilmiş olması gereklidir. Dağıtılacak kâr payı avansı; varsa geçmiş yıllar zararlarının tamamının, vergi, fon ve mali karşılıkların, kanunlara ve sözleşmeye göre ayrılması gereken yedek akçelerin, varsa intifa senedi sahipleri ile sözleşmede ortaklar dışında kâra katılması öngörülen diğer kimseler için ayrılacak tutarların, oluşan ara dönem kârından indirilmesi suretiyle hesaplanır. Ödenecek kâr payı avansı, bu şekilde hesaplanan tutarın yarısını geçemez. Tebliğ hükümleri uyarınca şirket genel kurulunca yönetim kuruluna kâr payı avansı dağıtımı yetkisi verilebilir.

Torba kanun tasarısı kabul edilirse ne değişecek?
Torba Kanun Tasarısı ile TTK’ya kâr payı dağıtımına yönelik geçici madde eklenmesi düzenlenmektedir. TTK’ya eklenmesi düzenlenen Geçici 13. maddeye göre, devlet, il özel idaresi, belediye, köy ile diğer kamu tüzel kişilerinin pay sahibi olduğu şirketler hariç olmak üzere; sermaye şirketlerinin, 31.12.2020 tarihine kadar dağıtabilecekleri nakit kâr payı tutarının 2019 yılı net dönem kârının yüzde 25’ini aşamayacağı ve genel kurulca yönetim kuruluna kâr payı avansı dağıtımı yetkisi verilemeyeceği düzenlenir. Genel kurulca 2019 yılı hesap dönemine ilişkin kâr payı dağıtımı kararı alınmış ancak henüz pay sahiplerine ödeme yapılmamışsa veya kısmi ödeme yapılmışsa, 2019 yılı net dönem kârının yüzde 25’ini aşan kısma ilişkin ödemelerin yukarıda belirtilen sürenin sonuna kadar erteleneceği hükmü kanuna eklenmek isteniyor. Kanun tasarısı yasalaşırsa sermaye şirketleri tarafından yapılacak genel kurullarda kâr dağıtımına sınır getirilmiş olacak. Olağan ve olağanüstü genel kurullarda kâr dağıtımına karar verilirse düzenlemede belirtilen sınırın aşılmaması ve kâr payı avansı dağıtımı hususunda da yönetim kuruluna yetki verilmemesi gerekecek. 

Mevcut durumda ticaret sicil müdürlükleri tarafından genel kurul kararlarındaki dağıtıma esas kâr miktarı ve bunun oranı kontrol edilemiyor. Ancak tasarı yasalaşırsa bu hususun ticaret sicil müdürlükleri tarafından da tescil sırasında kontrol edileceği ve bu sınırı aşan şekilde kâr dağıtımına karar verilmesi veya kâr payı avansı dağıtımında yönetim kuruluna yetki verilmesi halinde ticaret sicil müdürlüklerinin tescil talebini reddedebileceği öngörülüyor.

Kanun tasarısının yasalaşmadan önce yapılacak genel kurullar bakımından ödeme aşamasında sınırlama getirilerek bu sınırı aşan kısmın 31.12.2020 tarihinden sonra ödeneceği düzenlendi. O halde kâr dağıtımı hususunda karar alması gereken şirketlerin bu genel kurul kararını kanun değişikliğinden önce alarak, kâr payı ödemelerini de kanun değişikliğinden önce peşinen yapmış olması mümkün görünüyor. 

Önemli uyarı:

Uygulamada, anonim şirketlerin ticaret sicil müdürlüğünde tescil edilen olağan genel kurullarında kar dağıtımına karar verilmemesi ancak daha sonra yapılacak olağanüstü genel kurulda bu sınırı aşar şekilde kar dağıtımı kararı alması veya kar payı avansı dağıtımı yetkisi vermesi halinde bunun denetiminin nasıl yapılacağı ve yaptırımının ne olacağı dair bir düzenleme bulunmuyor. Bununla beraber, kanun değişikliğinin yürürlüğe girmesi sonrasında kâr dağıtımına ilişkin olarak vergisel boyutta da düzenlemeler getirilebilir. Olası bir vergi denetiminde bunun tespit edilmesinin sonuçlarının ne olacağı daha sonra düzenleme altına alınabilir.

Sistem Global, sektörün en kapsamlı destek sunan online platformu eDanışman’ı, ülkedeki tüm firmaların ve kişilerin kullanımına sunuyor. Detaylı bilgi için tıklayın.


İşletmeniz için en uygun Mikro Yazılım programını seçmek için tıklayın.

Şimdi Mikro Yazılım programlarını kiralama modeliyle de kullanabilirsiniz.