Bu yazımızda, şirketlerin işleyişinde önemli bir yeri olan, ancak detayları ile şart ve sorumlulukları karıştırılabilen alt işveren kavramını tüm detaylarıyla ele aldık. 

Alt işveren kimdir?

Alt işverenlik kavramı, 4857 sayılı İş Kanunu çerçevesinde yasa kapsamına dâhil edildi. Alt işverenlik pozisyonu, asıl işverenin söz konusu iş yerindeki faaliyetleri kapsamında işlerine yardımcı olması olabilmesi için ortaya çıkmıştır. Alt işveren kişi, asıl işverenin adına asıl işin yalnızca belirli bir veya birkaç bölümünü yürütmesi için görevlendirilir. Asıl işin yalnızca belirli bir veya birkaç bölümünü yürütmesi görevlendirilen alt işveren ile görevlendiren asıl işveren arasındaki ilişki, alt işveren ilişkisi olarak adlandırılır.

Asıl iş ve yardımcı işin farkları nelerdir?

Asıl iş, özetle “mal veya hizmet üretiminin esasını oluşturan iş” olarak tanımlanır. Mal veya hizmet üretiminin esasını oluşturan iş, çeşitli gerekçeler ve koşullar kapsamında ve sınırlandırılmış görev tanımıyla alt işverenlere verilebilir. Kanunen asıl işin alt işverenlere de verilmesinde işin devamlı olması ile ilgili bir zorunluluk olmadığından geçici niteliğe sahip işler de alt işverenlere verilebilir.

Yardımcı iş ise, mal veya hizmet üretiminin esas unsurunun dışında asıl işe bağlı olan ve asıl iş devam ettiği sürece ihtiyaç olan iş türüdür. Bir firmanın yemek, güvenlik ve temizlik gibi üretim dışı ihtiyaçları yardımcı iş olarak adlandırılabilir. Firmalar bu gibi yan işleri yapmak için firmanın kendi sermaye ve iş gücünü harcamak yerine hali hazırda o işi yürütmekte olan farklı bir firmayı alt işveren olarak görevlendirebilir

Şirketler, yardımcı işin dışında bir de asıl işin belirli bir bölümünü oluşturan bazı işlerin alt işverenlere verilmesine ihtiyaç duyabilir. İhtiyaç duyulabilecek bu işler; teknoloji ihtiyaçları, uzmanlık ihtiyaçları, iş hızlandırma vb. şeklinde sıralanabilir. İhtiyaç halinde, asıl işin belirli bir bölümünü oluşturan söz konusu işin gerçekleştirilmesinde alt işveren kanuna uygun şekilde yetkilendirilebilir.

Asıl işveren-alt işveren ilişkisinin kurulma şartları nelerdir?

İşveren ile alt işveren ilişkisinin kurulma şartları, 27.09.2008 tarih 27010 Sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Alt İşverenlik Yönetmeliği ile açıklanmıştır. Asıl işveren alt işveren ilişkisinin kurulabilmesi için gereken şartlar şu şekildedir:

  • Asıl işverenin iş yerinde, esas mal veya hizmet üretimi işlerinde yardımcı bir alt işveren görevlendirilmiş olsa dahi asıl işverenin kendi işçileri de bulunmalıdır.
  • Alt işverene verilen görev, o iş yerindeki mal veya hizmet üretiminin yardımcı işlerinden olmalı. Verilecek işin yardımcı işlerden biri olmaması halinde, asıl iş içerisinde teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren bir iş olması ve asıl işin bir bölümünün verilmesi gerekir.
  • Alt işveren, üstlendiği iş için görevlendirdiği işçilerini başka bir iş ve iş yerinde çalıştırmamalıdır.
  • Bir diğer önemli husus ise alt işverenin daha önce o iş yerinde çalıştırılan birisi olmaması yönündedir. Ancak daha önce o iş yerinde çalıştırılan işçinin tüzel şirkete ya da adi ortaklığa hissedar olması, o kişinin şirketle alt işveren ilişkisi kurmasında sorun oluşturmaz.

Asıl iş alt işverene verilebilir mi?

Asıl iş tamamı ile alt işverene devredilemez. Asıl işverenin, teknoloji, uzmanlık, zaman ve kapasite gibi ihtiyaç duyduğu durumlarda asıl iş bölünmek suretiyle verilebilir.

Asıl işveren ile alt işverenin birlikte sorumlulukları nelerdir?

Asıl işveren-alt işveren ilişkisinde asıl işverene, alt işverenin işçilerine karşı o iş yeri ile ilgili olarak İş Kanunundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden yükümlülükler doğar. Asıl işveren, alt işveren ile birlikte bu yükümlülüklerin tamamından sorumludur.

Alt işverenin sorumlulukları sorumlulukları nelerdir?

  • İş yerini bildirme
    • Bir iş yerinde asıl işveren-alt işveren ilişkisinin kurulması yeni bir iş yeri kurulması olarak kabul edilir. Bu nedenle gerekli işlemler bu kabule göre yapılmalıdır.
    • Alt işveren, Kanunun 3. Maddesinin birinci fıkrasına göre kendi iş yerinin bildirimini yapmakla yükümlüdür.
    • Alt işveren, iş yerinin tescili için şekli bakanlıkça belirlenen iş yeri bildirgesi ile birlikte gerekli belgeleri bölge müdürlüğüne vermelidir.
  • İşyeri tescili
    • Bölge müdürlüğüne kanuni düzenlemeye uygun şekilde bildirimde bulunan alt işverenin iş yeri tescil edilerek iş yeri için bir sicil numarası tanımlanır.
    • İş yeri bildirgesinde beyan edilen belgelerin eksik veya gerçeğe aykırı olmaması alt işverenin sorumluluğundadır. Herhangi bir hata olması durumunda tescil yapılamaz ve asıl işveren-alt işveren ilişkisi kurulamaz.

Asıl işverenin sorumlulukları nelerdir?

6552 Sayılı Torba Kanunla birlikte taşeron işçiler ve taşeron işçi çalıştırma konularında bazı düzenlemeler getirildi. Bu kanunda, alt işveren ilişkisiyle çalışan taşeron işçilerine getirilen güvence ve yeni haklar bulunmaktadır. Bu düzenlemeyle; asıl işveren, alt işverenin işçi maaşı ödeyip ödemediğini işçinin isteği üzerine veya aylık olarak kontrol etme ve ödenmeyen ücretlerini, alt işverenin ücretinden keserek işçilerin banka hesabına yatırma yükümlüğünü de üstlenmiş oldu. Aynı zamanda, alt işverenin SGK bildirimlerini yapıp yapmadığını veya SGK primi ödemelerini düzenli şekilde ödeyip ödemediğini kontrol etme görevi de asıl işverenin sorumluluğudur.

Asıl işverenin bir diğer yükümlüğü ise alt işveren tarafından çalıştırılan işçilerin hak kazandıkları ücretli yıllık izin sürelerinin kullanılıp kullanılmadığını kontrol etme ve ilgili yıl içinde kullanılmasını sağlamaktır.

Alt işverenlik ilişkisinin riskleri nelerdir?

Yukarıda da belirttiğimiz gibi, asıl işveren-alt işveren ilişkisi gereğince, asıl işveren ve alt işveren arasında yükümlülükler doğar. Örneğin alt işverenin almış olduğu işte, bir iş kazası olması durumunda veya alt işveren kendisine bağlı olarak çalışan personellerinin sigorta primlerini ödememesi durumunda, hukuki bir süreç başlatılırsa alt işveren kadar asıl işveren de sorumlu tutulur. Bu sorumluluk asıl işveren için açısından büyür bir risk oluşturur. Çünkü alt işverenden kaynaklanan hata ve aksaklıklar nedeniyle asıl işveren de maddi cezalar alabilir. 

İşletmenizde personellerinizin yönetimini kolaylaştırmak için Mikro Yazılım Personel Programı, Personel Devam Programı, İşçi Bordro Programı kullanarak işgücünüzü artırabilir ve verimli bir personel yönetimi yapabilirsiniz.


İşletmeniz için en uygun Mikro Yazılım programını seçmek için tıklayın.

Şimdi Mikro Yazılım programlarını kiralama modeliyle de kullanabilirsiniz.